Forex Sözlüğü
Forex ve yatırım piyasalarında sık karşılaşılan terimlerin tarafsız, sade tanımları. Burada yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
Açığa Satış (Short Selling)
Bir varlığın fiyatının düşeceği beklentisiyle, o varlık elde bulunmadan satış işlemi yapılmasını ve fiyat düştüğünde geri alınarak pozisyonun kapatılmasını içeren bir işlem yaklaşımı için kullanılan bir terimdir. CFD gibi türev ürünlerde bu süreç, varlığın fiziksel olarak ödünç alınmasına gerek kalmadan gerçekleştirilebilir.
Açık Pozisyon
Henüz kapatılmamış, yani ters yönde bir işlemle sonlandırılmamış alım veya satım işlemi için kullanılan bir tanımdır. Açık pozisyonun değeri, piyasa fiyatı hareket ettikçe anlık olarak değişebilir.
Al (Long) Pozisyon
Bir varlığın fiyatının yükseleceği beklentisiyle açılan pozisyon türü olarak tanımlanır. Fiyat beklenildiği gibi yükselirse pozisyon değer kazanabilir; tersi durumda değer kaybedebilir.
Altcoin
Bitcoin dışındaki kripto paralar için genel olarak kullanılan bir terimdir. Ethereum, Solana ve Ripple gibi pek çok farklı proje bu kapsamda değerlendirilir; her birinin teknolojik yapısı ve kullanım alanı farklılık gösterebilir.
Aracılık Komisyonu
Bir aracı kurumun, yatırımcı adına gerçekleştirdiği işlemler karşılığında aldığı ücret için kullanılan bir terimdir. Komisyon yapısı sabit tutar, işlem büyüklüğüne bağlı yüzde veya spread içine dahil edilmiş şekilde olmak üzere sağlayıcıdan sağlayıcıya değişebilir.
Arbitraj
Aynı veya benzer bir varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından yararlanmaya çalışan bir işlem yaklaşımı olarak tanımlanır. Piyasalar arasındaki fiyat farkları genellikle kısa sürede kapanma eğilimindedir.
Aşırı Alım (Overbought)
Bir varlığın fiyatının, teknik göstergelere (örneğin RSI) göre kısa vadede hızlı ve sert bir şekilde yükseldiği, bu nedenle bir düzeltme ihtimalinin bazı analistlerce daha olası görüldüğü durum için kullanılan bir terimdir. Fiyatın bu durumdayken de yükselmeye devam edebileceği unutulmamalıdır.
Aşırı Satım (Oversold)
Bir varlığın fiyatının, teknik göstergelere göre kısa vadede hızlı ve sert bir şekilde düştüğü, bu nedenle bir toparlanma ihtimalinin bazı analistlerce daha olası görüldüğü durum için kullanılan bir terimdir. Fiyatın bu durumdayken de düşmeye devam edebileceği unutulmamalıdır.
Ask (Satış Fiyatı)
Bir aracı kurumun veya piyasa yapıcının bir varlığı satmaya razı olduğu fiyat olarak tanımlanır. Alış (bid) fiyatıyla birlikte ele alındığında aradaki farka spread denir.
ATR (Average True Range)
Bir varlığın belirli bir dönemdeki ortalama fiyat hareket genişliğini ölçmeye çalışan teknik bir göstergedir. Genellikle volatiliteyi değerlendirmek amacıyla kullanılan araçlardan biri olarak kabul edilir.
Ayı Piyasası (Bear Market)
Fiyatların uzun bir süre boyunca genel olarak düşme eğiliminde olduğu piyasa dönemlerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Bu tür dönemlerde yatırımcı güveninin de zayıfladığı gözlemlenebilir.
Baz Para Birimi (Base Currency)
Bir döviz paritesinde ilk sırada yazılan para birimi için kullanılan bir terimdir. Örneğin EUR/USD paritesinde euro baz para birimidir; fiyat, bu para biriminin karşıt para birimi cinsinden değerini gösterir.
Baz Puan (Basis Point)
Yüzde birin yüzde biri (0,01) büyüklüğündeki birim için kullanılan bir ölçü birimidir. Faiz oranı değişikliklerini ifade ederken sıkça tercih edilir; örneğin 25 baz puanlık bir artış %0,25'lik bir değişime karşılık gelir.
Bekleyen Emir (Pending Order)
Piyasa o anki fiyat seviyesindeyken değil, yatırımcının belirlediği belirli bir fiyat seviyesine ulaşıldığında devreye girecek şekilde önceden verilen emir türü için kullanılan bir tanımdır. Limit ve stop emirleri bu kategoride değerlendirilir.
Bid (Alış Fiyatı)
Bir aracı kurumun veya piyasa yapıcının bir varlığı almaya razı olduğu fiyat olarak tanımlanır. Satış (ask) fiyatıyla arasındaki fark spread olarak adlandırılır.
Boğa Piyasası (Bull Market)
Fiyatların uzun bir süre boyunca genel olarak yükselme eğiliminde olduğu piyasa dönemlerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir.
Bollinger Bantları
Bir hareketli ortalama etrafında, fiyatın standart sapmasına dayalı olarak çizilen iki bant içeren teknik bir analiz aracı olarak tanımlanır. Bantların daralması veya genişlemesi genellikle volatilite değişimlerine işaret ettiği düşünülen bir sinyal olarak yorumlanır.
Borsa (Stock Exchange)
Hisse senedi, tahvil ve diğer finansal araçların düzenlenmiş kurallar çerçevesinde alınıp satıldığı organize piyasa için kullanılan genel bir terimdir. New York Menkul Kıymetler Borsası ve Borsa İstanbul buna örnek olarak gösterilebilir.
Broker (Aracı Kurum)
Yatırımcılar adına piyasalarda alım-satım emirlerinin iletilmesine aracılık eden kuruluş veya platform için kullanılan genel bir tanımdır. Sunulan hizmetler, işlem koşulları ve düzenleyici denetim kurumdan kuruma farklılık gösterebilir.
Büyüme Hissesi (Growth Stock)
Gelir ve kârının, genel piyasa ortalamasına kıyasla daha hızlı büyümesi beklenen şirketlerin hisseleri için kullanılan bir terimdir. Bu tür hisseler genellikle kazançlarının büyük bölümünü temettü olarak dağıtmak yerine şirkete yeniden yatırım yapmayı tercih eder.
Çapraz Kur (Cross Rate)
ABD Doları içermeyen iki para birimi arasındaki değişim oranı için kullanılan bir tanımdır. Örneğin EUR/GBP bir çapraz kur örneği olarak gösterilebilir.
Çekirdek Enflasyon (Core CPI)
Gıda ve enerji gibi fiyatları görece oynak kalemler dışlanarak hesaplanan enflasyon ölçütü olarak tanımlanır. Merkez bankalarının para politikası kararlarında sıklıkla dikkate aldığı göstergelerden biri olduğu kabul edilir.
Cari Açık
Bir ülkenin dış dünyayla yaptığı mal, hizmet ve gelir işlemlerinin toplamının negatif olduğu durumu ifade eden bir makroekonomik göstergedir. Cari açık düzeyi, bir ülkenin para birimi üzerinde etkili olabilecek faktörlerden biri olarak değerlendirilir.
CFD (Fark Sözleşmesi)
Bir varlığın fiziksel olarak elde tutulmadan, yalnızca açılış ve kapanış fiyatı arasındaki farktan yararlanmayı amaçlayan bir türev ürün sözleşmesi olarak tanımlanır. CFD işlemleri genellikle kaldıraç içerir; bu durum hem olası getiriyi hem de olası kaybı büyütebilir.
Day Trading (Gün İçi İşlem)
Pozisyonların aynı işlem günü içinde açılıp kapatıldığı bir işlem yaklaşımı için kullanılan bir tanımdır. Bu yaklaşım, düzenli piyasa takibi ve hızlı karar alma gerektirebilir.
Değer Hisse (Value Stock)
Piyasa fiyatının, şirketin temel finansal göstergelerine (kazanç, defter değeri gibi) kıyasla görece düşük olduğu düşünülen hisseler için kullanılan bir terimdir. Bu değerlendirme, kullanılan yönteme ve analiste göre farklılık gösterebilir.
Demo Hesap
Gerçek para kullanılmadan, sanal bakiye ile piyasa koşullarını deneyimlemeyi sağlayan hesap türü için kullanılan bir terimdir. Yeni başlayanların platform ve piyasa işleyişini tanıması amacıyla sıklıkla kullanılır; demo hesaptaki performansın gerçek hesapta aynı şekilde tekrarlanacağı garanti edilmez.
Destek Seviyesi (Support)
Fiyatın geçmişte düşerken alıcı ilgisiyle karşılaştığı ve tekrar test edildiğinde benzer bir tepki verebileceği düşünülen fiyat bölgesi için kullanılan teknik analiz terimidir. Destek seviyeleri sabit değildir; kırıldığında direnç seviyesine dönüşebileceği görüşü yaygındır.
Devalüasyon
Bir ülkenin para biriminin diğer para birimleri karşısındaki değerinin, genellikle resmî bir kararla, düşürülmesi anlamına gelen bir terimdir. Serbest piyasada arz-talebe bağlı değer kaybı ise genellikle "değer kaybı" (depreciation) olarak ayrı ele alınır.
Direnç Seviyesi (Resistance)
Fiyatın geçmişte yükselirken zorlandığı ve tekrar test edildiğinde benzer bir tepki verebileceği düşünülen fiyat bölgesi için kullanılan teknik analiz terimidir. Direnç seviyeleri sabit değildir; kırıldığında destek seviyesine dönüşebileceği görüşü yaygındır.
Divergence (Uyumsuzluk)
Fiyat hareketi ile bir teknik göstergenin (örneğin RSI veya MACD) yönünün birbirinden ayrıştığı durumları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bazı analistlerce olası bir trend zayıflamasının erken sinyali olarak yorumlanabileceği düşünülür; tek başına kesin bir gösterge olarak kabul edilmez.
Drawdown
Bir portföyün veya hesabın belirli bir dönemdeki zirve değerinden en düşük noktasına kadar yaşadığı değer kaybının yüzdesel ölçüsü olarak tanımlanır. Risk yönetimi değerlendirmelerinde sıkça referans alınan bir ölçüttür.
Düzenleyici Kurum (Regulatory Authority)
Finansal piyasalarda faaliyet gösteren kuruluşların uyması gereken kuralları belirleyen ve denetleyen resmi kurum için kullanılan genel bir terimdir. Bu kurumlar ülkeden ülkeye farklılık gösterir ve sundukları yatırımcı koruma düzeyi de değişebilir.
Ekonomik Gösterge (Economic Indicator)
Bir ekonominin genel durumu hakkında bilgi veren, düzenli aralıklarla açıklanan istatistiksel veri için kullanılan genel bir terimdir. Enflasyon, işsizlik oranı ve büyüme rakamları bu kapsamda örnek olarak gösterilebilir.
Ekonomik Takvim
Enflasyon verileri, faiz kararları ve istihdam raporları gibi piyasaları etkileme potansiyeli olduğu düşünülen ekonomik açıklamaların tarih ve saatlerini listeleyen bir bilgilendirme aracı olarak tanımlanır.
Emir (Order)
Bir yatırımcının belirli bir varlığı alma veya satma yönündeki talimatı için kullanılan genel bir terimdir. Market emri, limit emri ve stop emri gibi farklı emir türleri farklı amaçlarla tercih edilebilir.
Emtia (Commodity)
Altın, petrol veya buğday gibi standartlaştırılmış, genellikle ham veya birincil üretim aşamasındaki mal ve kaynaklar için kullanılan genel bir terimdir. Emtia fiyatları arz-talep dengesi, hava koşulları ve jeopolitik gelişmeler gibi çok sayıda faktörden etkilenebilir.
Endeks (Index)
Belirli bir kritere göre seçilmiş bir grup varlığın (örneğin hisse senetlerinin) toplu performansını ölçmeye çalışan bir gösterge olarak tanımlanır. S&P 500 buna örnek olarak gösterilebilir.
Enflasyon
Bir ekonomideki genel fiyat düzeyinin belirli bir dönemde artış göstermesi olarak tanımlanan bir ekonomik kavramdır. Enflasyon verileri, merkez bankalarının faiz politikası kararlarında dikkate aldığı unsurlardan biri olarak kabul edilir.
EUR/USD
Euro ve ABD Doları arasındaki değişim oranını ifade eden döviz paritesi için kullanılan bir semboldür. Küresel döviz piyasasında en çok işlem gören paritelerden biri olduğu genel olarak kabul edilir.
Faiz Farkı Ticareti (Carry Trade)
Düşük faizli bir para biriminde borçlanıp, bu tutarı daha yüksek faizli bir para birimine veya varlığa yönlendirerek aradaki faiz farkından yararlanmayı amaçlayan bir strateji için kullanılan bir terimdir. Kur hareketlerinin bu faiz farkını aşması durumunda strateji zarara dönüşebilir.
Faiz Oranı
Bir borç veya mevduat üzerinden belirli bir dönemde tahakkuk eden getiri veya maliyetin yüzdesel ifadesi olarak tanımlanır. Merkez bankalarının belirlediği politika faizi, pek çok varlık sınıfının fiyatlanmasında referans olarak dikkate alınan unsurlardan biridir.
Fed (Federal Reserve)
Amerika Birleşik Devletleri'nin merkez bankası sistemi için kullanılan kısaltmadır. Faiz kararları başta olmak üzere aldığı kararların küresel piyasalar üzerinde geniş çaplı etkileri olabileceği yaygın olarak kabul edilir.
Fibonacci Retracement
Bir fiyat hareketinin belirli matematiksel oranlara (örneğin %38,2 veya %61,8) göre olası düzeltme seviyelerini tahmin etmeye çalışan bir teknik analiz aracı olarak tanımlanır. Kullanımı analistler arasında farklılık gösterebilen, kesin sonuç garanti etmeyen bir araç olarak değerlendirilir.
Fiyat Teklifi (Quote)
Bir varlık için o anda geçerli olan alış ve satış fiyatlarının birlikte ifade edilmesi için kullanılan bir terimdir.
FOMC (Federal Open Market Committee)
Fed bünyesinde para politikası kararlarının, özellikle faiz oranlarına ilişkin olanların, alındığı komite için kullanılan kısaltmadır. Toplantı sonuçları piyasalarca yakından izlenen açıklamalardan biri olarak kabul edilir.
Fon Yöneticisi (Fund Manager)
Bir yatırım fonunun varlık dağılımı ve alım-satım kararlarını, fonun yatırımcıları adına veren profesyonel kişi veya kurum için kullanılan bir terimdir.
Forex (Döviz Piyasası)
"Foreign Exchange" ifadesinin kısaltması olan forex, farklı ülkelerin para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı küresel piyasa için kullanılan genel bir terimdir. Merkezi tek bir borsası bulunmayan, bankalar, aracı kurumlar ve elektronik platformlar aracılığıyla işleyen bir piyasa yapısına sahiptir.
Forward Sözleşmesi
İki taraf arasında, bir varlığın önceden üzerinde anlaşılan bir fiyattan, ileride belirli bir tarihte teslim edilmesini öngören, borsa dışında (tezgah üstü) düzenlenen bir sözleşme türü için kullanılan bir tanımdır. Vadeli işlem (futures) sözleşmelerinden farklı olarak standart koşullara sahip olması zorunlu değildir.
Gap (Fiyat Boşluğu)
Bir varlığın kapanış fiyatı ile bir sonraki seansın açılış fiyatı arasında oluşan belirgin farkı tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Genellikle hafta sonu veya önemli haber akışlarının ardından gözlemlenebilir.
Gerçek Hesap (Live Account)
Gerçek parayla işlem yapılan, kazanç ve kayıpların fiilen gerçekleştiği hesap türü için kullanılan bir terimdir; demo hesabın aksine sonuçları gerçek mali etki doğurur.
Getiri (Yield)
Bir yatırımın belirli bir dönemde sağladığı kazancın, yatırılan tutara oranla yüzdesel ifadesi olarak tanımlanır. Tahvil piyasasında sıklıkla kullanılan bir kavramdır.
Grafik (Chart)
Bir varlığın fiyat hareketlerinin zaman içinde görsel olarak temsil edildiği araç için kullanılan genel bir terimdir. Çizgi, çubuk ve mum grafiği gibi farklı gösterim biçimleri bulunur.
Güvenli Liman (Safe Haven)
Piyasa belirsizliği veya kriz dönemlerinde yatırımcıların değer koruma amacıyla yöneldiği düşünülen varlıklar için kullanılan bir tanımdır. Altın bu kapsamda sıkça anılan örneklerden biridir; ancak her dönemde aynı şekilde davranacağı garanti edilemez.
Hacim (Volume)
Belirli bir zaman diliminde bir varlıkta gerçekleşen toplam işlem miktarını ifade eden bir ölçüttür. Yüksek hacim genellikle bir fiyat hareketine olan katılımın güçlü olduğuna dair bir gösterge olarak yorumlanabilir.
Hareketli Ortalama (Moving Average)
Belirli bir dönemdeki fiyatların ortalamasını alarak fiyat serisindeki kısa vadeli dalgalanmaları yumuşatmayı amaçlayan bir teknik analiz aracı olarak tanımlanır. Basit ve üstel gibi farklı hesaplama yöntemleri bulunur.
Hedge (Riskten Korunma)
Mevcut bir pozisyonun olası zararını sınırlamak amacıyla ters yönde başka bir pozisyon veya araç kullanılması yaklaşımı için kullanılan bir terimdir. Riski tamamen ortadan kaldırmaktan çok, sınırlamayı amaçlayan bir strateji olarak değerlendirilir.
Hedge Fon (Hedge Fund)
Genellikle nitelikli yatırımcılara açık, çeşitli strateji ve araçları (kaldıraç, açığa satış, türev ürünler gibi) kullanarak getiri elde etmeyi amaçlayan, göreceli olarak daha az düzenlemeye tabi yatırım fonu türü için kullanılan bir terimdir.
Hisse Senedi (Stock/Share)
Bir şirketin sermayesinin belirli bir payına sahip olma hakkını temsil eden menkul kıymet için kullanılan genel bir terimdir. Hisse sahipleri, şirketin kâr ve zararından payları oranında etkilenir.
İşlem Günü (Trading Day)
Bir piyasanın alım-satıma açık olduğu gün için kullanılan bir terimdir. Piyasaya ve ürüne göre işlem günü ve saatleri farklılık gösterebilir.
İşlem Hacmi
Belirli bir dönemde bir piyasada veya varlıkta gerçekleşen toplam alım-satım miktarı için kullanılan bir ölçüttür.
İşlem Platformu
Yatırımcıların piyasalara erişip emir gönderebildiği yazılım veya uygulama için kullanılan genel bir tanımdır. Masaüstü, web tabanlı veya mobil olabilir; sunduğu araçlar sağlayıcıdan sağlayıcıya değişebilir.
Kaldıraç (Leverage)
Yatırımcının, yatırdığı teminata göre daha büyük büyüklükte bir pozisyon açmasına imkân veren bir mekanizma olarak tanımlanır. Kaldıraç, olası kazancı büyütebileceği gibi olası kaybı da aynı oranda büyütebilir; bu nedenle dikkatli bir risk yönetimi gerektirdiği genel olarak kabul edilir.
Kâr Al (Take Profit)
Bir pozisyonun önceden belirlenen bir kâr seviyesine ulaştığında otomatik olarak kapatılmasını sağlayan emir türü için kullanılan bir tanımdır.
Kâr Realizasyonu (Profit Taking)
Bir varlıkta değer kazancı elde eden yatırımcıların, bu kazancı gerçekleştirmek amacıyla pozisyonlarının bir kısmını veya tamamını kapatması için kullanılan bir terimdir. Yaygın kâr realizasyonu, bazı durumlarda kısa vadeli fiyat düşüşlerine yol açabilir.
Karşılaştırma Endeksi (Benchmark)
Bir portföyün veya fonun performansını değerlendirmek amacıyla referans olarak alınan endeks veya ölçüt için kullanılan bir terimdir. S&P 500, ABD hisse fonları için sıkça kullanılan bir karşılaştırma endeksi örneğidir.
Karşıt Para Birimi (Quote Currency)
Bir döviz paritesinde ikinci sırada yazılan ve baz para biriminin değerinin ifade edildiği para birimi için kullanılan bir terimdir. Örneğin EUR/USD paritesinde ABD Doları karşıt para birimidir.
Kısa Pozisyon (Short)
Bir varlığın fiyatının düşeceği beklentisiyle açılan pozisyon türü olarak tanımlanır. Fiyat beklenildiği gibi düşerse pozisyon değer kazanabilir; tersi durumda değer kaybedebilir.
Kripto Cüzdan (Crypto Wallet)
Kripto paraların saklanmasına ve transfer edilmesine imkân tanıyan yazılım veya donanım tabanlı araç için kullanılan bir terimdir. CFD ile kripto işlemlerinde varlığın fiziksel olarak cüzdanda tutulması gerekmez.
Kripto Para
Blok zinciri adı verilen dağıtık bir defter teknolojisi üzerinde çalışan, merkezi bir otorite tarafından değil ağ katılımcıları tarafından doğrulanan dijital varlık türü için kullanılan genel bir terimdir. Bitcoin ve Ethereum bilinen örnekler arasında sayılır.
Kur (Exchange Rate)
Bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden ifade edilen değeri için kullanılan bir terimdir.
Kur Riski (Currency Risk)
Bir yatırımın veya işlemin, döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle değer kazanma veya kaybetme olasılığı için kullanılan bir terimdir.
Likidite
Bir varlığın, fiyatını önemli ölçüde etkilemeden ne kadar hızlı alınıp satılabildiğini ifade eden bir kavramdır. Yüksek likidite genellikle daha dar alış-satış farkıyla ilişkilendirilir.
Limit Emri (Limit Order)
Bir varlığın yalnızca belirlenen fiyat seviyesinde veya bu seviyeden daha iyi bir fiyatta alınmasını ya da satılmasını sağlayan emir türü için kullanılan bir tanımdır.
Lot
Piyasalarda işlem büyüklüğünü ifade etmek için kullanılan standart bir birim tanımıdır. Standart, mini ve mikro lot gibi farklı büyüklükler bulunabilir; tanım kuruma ve ürüne göre değişebilir.
MACD (Moving Average Convergence Divergence)
İki farklı hareketli ortalama arasındaki ilişkiyi izleyerek momentum ve olası trend değişimlerini değerlendirmeye çalışan bir teknik analiz göstergesi olarak tanımlanır.
Margin Call
Hesaptaki teminatın, açık pozisyonları sürdürmek için gereken asgari seviyenin altına inmesi durumunda gönderilen bir uyarı/bildirim için kullanılan bir terimdir. Bu durum devam ederse pozisyonların kısmen veya tamamen kapatılması söz konusu olabilir.
Marj (Margin)
Kaldıraçlı bir pozisyon açmak için hesapta bulundurulması gereken teminat tutarı olarak tanımlanır. Marj seviyesi, piyasa koşullarına ve ürüne göre değişebilir.
Marj Seviyesi (Margin Level)
Hesaptaki özkaynağın, kullanılan marja oranını yüzde olarak ifade eden bir ölçüttür. Bu oranın belirli bir eşiğin altına inmesi, margin call veya pozisyonların otomatik kapatılması gibi sonuçlar doğurabilir.
Market Emri (Market Order)
Bir varlığı o anki geçerli piyasa fiyatından hemen almak veya satmak için verilen emir türü olarak tanımlanır.
Merkez Bankası (Central Bank)
Bir ülkenin para politikasını belirleyen, faiz oranlarını yöneten ve finansal istikrarı gözeten resmi kurum için kullanılan genel bir terimdir. Fed, ECB ve TCMB buna örnek olarak gösterilebilir.
MetaTrader
Yatırımcıların piyasalara erişip emir verebildiği, grafik analiz araçları sunan ve yaygın olarak kullanılan işlem platformlarından birinin adı için kullanılan bir terimdir. Farklı aracı kurumlar bu platformu kendi altyapılarına entegre ederek sunabilir.
Momentum
Bir fiyat hareketinin hızını ve gücünü ifade eden bir kavramdır. Teknik analizde momentum göstergeleri, bir trendin güçlenip güçlenmediğini veya zayıflayıp zayıflamadığını değerlendirmek amacıyla kullanılır.
Mum Grafiği (Candlestick)
Belirli bir zaman diliminin açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatlarını tek bir görsel birimde (mum) gösteren bir grafik türü olarak tanımlanır. Teknik analizde yaygın olarak tercih edilen gösterim biçimlerinden biridir.
NFP (Tarım Dışı İstihdam)
ABD'de tarım sektörü dışında yaratılan yeni istihdam sayısını gösteren, aylık olarak açıklanan bir ekonomik veri için kullanılan kısaltmadır. Piyasalarca yakından takip edilen verilerden biri olduğu genel olarak kabul edilir.
OPEC
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün kısaltması olarak kullanılır. Üye ülkelerin üretim kararları, ham petrol fiyatlarını etkileyebilen unsurlardan biri olarak değerlendirilir.
Opsiyon (Option)
Alıcısına, belirli bir varlığı önceden belirlenmiş bir fiyattan, belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı (yükümlülüğü değil) tanıyan türev sözleşme türü için kullanılan bir tanımdır.
Overnight (Gecelik Faiz/Swap)
Bir pozisyonun gece boyunca açık tutulması durumunda hesaba yansıyan faiz farkı tutarı için kullanılan bir terimdir. Bu tutar, pozisyonun yönüne ve ilgili para birimleri/varlıklar arasındaki faiz farkına göre lehte veya aleyhte olabilir.
Parite (Currency Pair)
İki farklı para biriminin birbirine karşı değerini ifade eden döviz çifti için kullanılan bir terimdir. EUR/USD veya GBP/JPY gibi gösterimler, ilgili iki para biriminin birbirine oranını temsil eder.
Pip
Döviz kurlarındaki en küçük standart fiyat hareket birimini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Çoğu döviz paritesinde ondalık noktadan sonraki dördüncü basamağa karşılık gelir.
Piyasa Derinliği (Market Depth)
Bir varlığın farklı fiyat seviyelerindeki mevcut alım-satım emirlerinin toplamını gösteren bir veri türü için kullanılan bir terimdir. Yüksek piyasa derinliği, genellikle daha yüksek likiditeyle ilişkilendirilir.
Piyasa Duyarlılığı (Sentiment)
Yatırımcıların genel olarak iyimser (bullish) veya kötümser (bearish) bir eğilim içinde olup olmadığını tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Piyasa duyarlılığı ölçütleri, tek başına yeterli bir gösterge olarak kabul edilmez.
Piyasa Manipülasyonu
Bir varlığın fiyatını yapay olarak etkilemeye yönelik, gerçek arz-talep dengesini yansıtmayan eylemler için kullanılan bir terimdir. Çoğu düzenlenmiş piyasada yasal olarak yasaklanmış bir uygulamadır.
Piyasa Yapıcı (Market Maker)
Bir varlık için sürekli alış ve satış fiyatı kotasyonu sunarak piyasaya likidite sağlayan kurum veya katılımcı için kullanılan bir terimdir.
Portföy
Bir yatırımcının sahip olduğu farklı varlıkların (hisse, tahvil, emtia, kripto para vb.) tamamı için kullanılan bir terimdir.
Pozisyon Büyüklüğü (Position Sizing)
Bir işlemde ne kadarlık bir tutarın veya lot büyüklüğünün kullanılacağını belirleme sürecine ilişkin kullanılan bir terimdir. Risk yönetiminin önemli bir bileşeni olarak değerlendirilir.
Reel Faiz
Nominal faiz oranından enflasyon oranının çıkarılmasıyla elde edilen, satın alma gücü cinsinden ifade edilen faiz ölçütü olarak tanımlanır.
Rezerv Para Birimi (Reserve Currency)
Dünya genelindeki merkez bankalarının ve finansal kurumların rezervlerinde önemli miktarda tuttuğu para birimi için kullanılan bir terimdir. ABD Doları, bu kapsamda sıklıkla anılan bir örnektir.
Risk İştahı (Risk Appetite)
Piyasa katılımcılarının genel olarak riskli varlıklara ne ölçüde yatırım yapmaya istekli olduğunu ifade eden bir kavramdır. Yüksek risk iştahı dönemlerinde riskli varlıklara, düşük risk iştahı dönemlerinde ise güvenli liman olarak görülen varlıklara yönelim gözlemlenebilir.
Risk Yönetimi
Yatırım kararlarında olası kayıpları sınırlamayı amaçlayan yöntem ve uygulamaların bütünü için kullanılan bir kavramdır. Pozisyon büyüklüğü belirleme ve stop-loss kullanımı, bu kapsamda sıkça anılan yaklaşımlardandır.
Risk/Getiri Oranı
Bir işlemde hedeflenen olası kazancın, göze alınan olası kayba oranını ifade eden bir kavramdır. Risk yönetimi yaklaşımlarında sıkça referans alınan ölçütlerden biridir.
RSI (Göreceli Güç Endeksi)
Bir varlığın son dönemdeki fiyat hareketlerine dayanarak aşırı alım veya aşırı satım bölgelerinde olup olmadığını değerlendirmeye çalışan bir momentum göstergesi olarak tanımlanır. 0-100 arasında bir değer alır; yorumlanması analistler arasında farklılık gösterebilir.
Sermaye (Capital)
Bir yatırımcının veya kurumun yatırım amacıyla kullanabileceği toplam fon veya varlık tutarı için kullanılan bir terimdir.
Sinyal (Trading Signal)
Teknik veya temel analize dayanarak bir alım ya da satım fırsatına işaret ettiği düşünülen gösterge veya bilgi için kullanılan bir terimdir. Sinyaller kesin sonuç garanti etmez ve yorumlanması kaynaktan kaynağa değişebilir.
Slippage (Kayma)
Bir emrin, istenen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasında oluşabilecek farkı ifade eden bir terimdir. Genellikle yüksek volatilite veya düşük likidite dönemlerinde daha belirgin hale gelebileceği düşünülür.
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Türkiye'de sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu resmi kurum için kullanılan kısaltmadır.
Spot Piyasa
Bir varlığın anlık (güncel) piyasa fiyatından, genellikle kısa bir vade içinde teslim veya mutabakatla işlem gördüğü piyasa türü için kullanılan bir tanımdır.
Spread
Bir varlığın alış (bid) fiyatı ile satış (ask) fiyatı arasındaki fark için kullanılan bir terimdir. Genellikle işlem maliyetinin bir parçası olarak değerlendirilir; likiditeye ve piyasa koşullarına göre değişebilir.
Stop-Limit Emri
Belirlenen bir stop fiyatına ulaşıldığında devreye giren, ancak işlemin yalnızca belirlenen limit fiyatında veya daha iyi bir fiyatta gerçekleşmesini sağlayan, stop ve limit emirlerinin özelliklerini birleştiren bir emir türü için kullanılan bir tanımdır.
Stop-Loss (Zarar Durdur)
Bir pozisyonun, önceden belirlenen bir zarar seviyesine ulaşıldığında otomatik olarak kapatılmasını sağlayan emir türü için kullanılan bir tanımdır. Risk yönetiminde sıkça başvurulan araçlardan biri olarak kabul edilir; ancak hızlı piyasa hareketlerinde emrin tam olarak belirlenen seviyeden gerçekleşmeyebileceği de göz önünde bulundurulur.
Swap
İki taraf arasında belirli finansal yükümlülüklerin (örneğin faiz ödemelerinin) değiştirildiği sözleşme türü için kullanılan bir terimdir; kaldıraçlı işlemlerde gecelik pozisyon taşıma maliyetini ifade etmek için de kullanılabilir.
Swing Trading
Pozisyonların genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında tutulduğu, orta vadeli fiyat hareketlerinden yararlanmayı amaçlayan bir işlem yaklaşımı için kullanılan bir tanımdır.
Tahvil (Bond)
Bir devlet veya şirketin borçlanma amacıyla ihraç ettiği, belirli bir vade sonunda anaparanın ve genellikle periyodik faiz ödemelerinin yapıldığı borçlanma aracı için kullanılan bir terimdir.
Teknik Analiz
Geçmiş fiyat ve hacim verilerini inceleyerek olası gelecekteki fiyat hareketleri hakkında bir görüş oluşturmaya çalışan analiz yaklaşımı için kullanılan bir tanımdır. Kesin sonuç garanti eden bir yöntem olarak değerlendirilmez; farklı analistler aynı veriden farklı yorumlara ulaşabilir.
Teknik Gösterge (Technical Indicator)
Fiyat ve hacim verilerine dayanarak matematiksel hesaplamalarla oluşturulan, piyasa yönü veya momentumu hakkında fikir vermeyi amaçlayan araçlar için kullanılan genel bir terimdir. RSI, MACD ve hareketli ortalamalar bu kapsamda örnek olarak gösterilebilir.
Temel Analiz
Bir varlığın fiyatını etkileyebilecek ekonomik, finansal ve şirkete/sektöre özgü verileri inceleyerek bir değerlendirme oluşturmaya çalışan analiz yaklaşımı için kullanılan bir tanımdır. Bilanço verileri ve makroekonomik göstergeler bu yaklaşımda sıkça referans alınır.
Teminat
Kaldıraçlı bir pozisyon açabilmek için hesapta bulundurulması gereken tutar için kullanılan bir terimdir (bkz. Marj).
Ticaret Stratejisi (Trading Strategy)
Bir yatırımcının pozisyon açma, yönetme ve kapatma kararlarını hangi kurallara göre vereceğini tanımlayan, önceden belirlenmiş yaklaşım için kullanılan bir terimdir.
Trend
Bir varlığın fiyatının belirli bir dönemde genel olarak yukarı, aşağı veya yatay yönde hareket etme eğilimi için kullanılan bir kavramdır.
Trend Takibi (Trend Following)
Mevcut bir fiyat trendinin yönünde pozisyon almayı ve trend devam ettiği sürece pozisyonu korumayı amaçlayan bir işlem yaklaşımı için kullanılan bir terimdir.
Türev Ürün (Derivative)
Değeri, başka bir varlığın (dayanak varlık) fiyatından türetilen finansal araçlar için kullanılan genel bir terimdir. CFD, vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyonlar bu kategoride değerlendirilir.
Uzun Vadeli Yatırım
Pozisyonların aylar veya yıllar gibi uzun bir süre boyunca tutulduğu, kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından çok temel değerlendirmelere dayanan bir yatırım yaklaşımı için kullanılan bir terimdir.
Vadeli İşlem (Futures)
Bir varlığın belirli bir miktarının, önceden belirlenmiş bir fiyattan, ileri bir tarihte teslim veya nakdi mutabakatla alınıp satılmasını öngören standart bir sözleşme türü için kullanılan bir tanımdır.
Varlık Sınıfı (Asset Class)
Benzer özellikler taşıyan ve genellikle benzer piyasa koşullarına tabi olan yatırım araçları grubu için kullanılan bir terimdir. Hisse senetleri, tahviller, emtialar ve kripto paralar farklı varlık sınıflarına örnek olarak gösterilebilir.
Volatilite
Bir varlığın fiyatındaki dalgalanmanın büyüklüğünü ve sıklığını ifade eden bir kavramdır. Yüksek volatilite, hem olası kazanç hem de olası kayıp büyüklüğünün artabileceği bir ortam olarak değerlendirilir.
Yatırım
Bir kişinin veya kurumun, gelecekte getiri elde etme beklentisiyle sermayesini bir varlığa veya araca yönlendirmesi anlamına gelen genel bir kavramdır. Her yatırımın belirli bir düzeyde risk taşıdığı genel olarak kabul edilir.
Yatırım Danışmanlığı
Yetkili kişi veya kurumların, yatırımcılara kişisel finansal durumlarına uygun yatırım kararları konusunda profesyonel görüş sunması için kullanılan bir terimdir. Bu hizmet, ilgili ülkelerdeki düzenleyici kurumlardan yetki alınmasını gerektirebilir.
Yatırım Fonu (Investment Fund)
Çok sayıda yatırımcıdan toplanan fonların, profesyonel bir yönetici tarafından belirli bir strateji doğrultusunda çeşitli varlıklara yatırıldığı ortak yatırım aracı için kullanılan bir terimdir.
Yatırımcı Profili
Bir yatırımcının risk toleransı, yatırım hedefleri ve zaman ufkuna göre belirlenen genel yatırım eğilimi için kullanılan bir terimdir. Aracı kurumlar, uygun ürün ve hizmetleri sunabilmek amacıyla bu profili değerlendirebilir.
Yield Curve (Getiri Eğrisi)
Farklı vadelerdeki benzer nitelikteki tahvillerin getirilerini karşılaştırmalı olarak gösteren bir grafik türü için kullanılan bir tanımdır. Eğrinin şekli, bazı ekonomistlerce ekonomik görünüme dair bir gösterge olarak yorumlanabilir.
Yüksek Frekanslı Ticaret (High-Frequency Trading)
Bilgisayar algoritmaları aracılığıyla çok kısa sürelerde ve yüksek sayıda işlem gerçekleştirmeyi amaçlayan bir ticaret yaklaşımı için kullanılan bir terimdir. Genellikle kurumsal yatırımcılar tarafından kullanılan gelişmiş bir yöntem olarak değerlendirilir.
Yükseliş Trendi (Uptrend)
Fiyatın belirli bir dönemde ardışık olarak daha yüksek zirveler ve daha yüksek dipler oluşturarak ilerlediği fiyat hareketi için kullanılan bir tanımdır.